معمولاً غذای کمکی از حدود ۶ ماهگی آغاز میشود؛ به شرطی که نوزاد از نظر رشدی آمادگی شروع غذا را داشته باشد. شیر مادر یا شیر خشک همچنان بخش مهم تغذیه نوزاد است و غذای کمکی در ابتدا بیشتر برای آشنایی با طعم، بافت و مهارت خوردن است.
جدول پیشنهادی شروع غذای کمکی
| سن تقریبی | تعداد وعده غذای کمکی | مواد غذایی مناسب |
|---|---|---|
| ۶ ماهگی | ۱ وعده در روز، سپس ۲ وعده | غلات غنیشده با آهن، گوشت و مرغ کاملاً پخته و پورهشده، عدس و حبوبات نرم، سبزیجات و میوههای نرم |
| ۶ تا ۷ ماهگی | ۲ وعده | ادامه غذاهای قبلی + تخممرغ کاملاً پخته، ماست پاستوریزه و بدون شکر، انواع سبزیجات و میوهها |
| ۷ تا ۸ ماهگی | ۲ تا ۳ وعده | غذاهای متنوعتر با بافت لهشده و نرم؛ گوشت، ماهی مناسب، حبوبات، تخممرغ، غلات و سبزیجات |
| ۸ تا ۹ ماهگی | ۳ وعده | غذاهای نرم و خردشده + غذاهای انگشتی نرم و ایمن متناسب با توانایی کودک |
| ۹ تا ۱۲ ماهگی | ۳ وعده + میانوعده در صورت نیاز | طیف متنوعی از غذاهای خانوادگیِ سالم با نمک و شکر کم، در اندازه و بافت مناسب کودک |
| ۱۲ ماهگی به بعد | ۳ وعده اصلی + ۱ تا ۲ میانوعده | بهتدریج نزدیک شدن به الگوی غذایی خانواده |
🥕 از چه غذاهایی شروع کنیم؟
لازم نیست حتماً با یک غذای خاص شروع کنید. بهتر است از همان ابتدا تنوع غذایی ایجاد کنید و غذاهای غنی از آهن را در برنامه قرار دهید.
برای مثال:
هفته اول:
غلات غنیشده با آهن، سبزیجات نرم و پورهشده، گوشت کاملاً پخته و نرم
هفته دوم:
تخممرغ کاملاً پخته، عدس و سایر حبوبات نرم، میوههای لهشده
هفته سوم و بعد از آن:
ترکیب غذاهای مختلف و افزایش تدریجی تنوع و بافت غذا
🥚 غذاهای حساسیتزا را چه کنیم؟
غذاهایی مانند تخممرغ، بادامزمینی و سایر مغزها به شکل ایمن و مناسب سن، لبنیات و گندم را نباید بدون دلیل برای مدت طولانی به تأخیر انداخت. آنها را در شکل مناسب سن و یکییکی و در مقدار کم معرفی کنید تا در صورت بروز واکنش، تشخیص ماده غذایی آسانتر باشد.
اگر کودک اگزمای شدید یا سابقه حساسیت غذایی دارد، بهتر است قبل از معرفی برخی مواد غذایی با پزشک کودک مشورت شود.
🚫 تا یک سالگی چه چیزهایی ندهیم؟
- عسل به دلیل خطر بوتولیسم
- شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی قبل از ۱۲ ماهگی
- غذاهای بسیار شور یا شیرین
- نوشیدنیهای شیرین و نوشابه
- غذاهای سفت و گرد با خطر خفگی
- آجیل کامل و سفت
- انگور کامل، تکههای سفت سیب و هویج خام
- پاپکورن و مواد غذایی مشابه با خطر خفگی
⚠️ مهمترین نکته: خطر خفگی
غذای کودک باید متناسب با توانایی جویدن و مهارت حرکتی او آماده شود. هنگام غذا خوردن، کودک باید کاملاً بیدار و در وضعیت نشسته و تحت نظارت بزرگسال باشد.
همچنین غذای کمکی نباید جای شیر مادر یا شیر خشک را بهطور ناگهانی بگیرد؛ مقدار و دفعات شیر خوردن همچنان بر اساس نیاز کودک ادامه پیدا میکند.
- اگر دوست داشته باشید، میتوانم برایتان یک برنامه غذایی کامل ۳۰ روزه از ۶ تا ۷ ماهگی شامل صبحانه، ناهار، شام، میانوعده، مقدار تقریبی هر وعده و نحوه تهیه غذاها تنظیم کنم.