بررسی دلایل گریه مداوم نوزاد؛ قولنج یا کولیک نوزادی؟
گریه کردن یکی از مهمترین راههای ارتباطی نوزاد با والدین است. نوزاد ممکن است هنگام گرسنگی، خستگی، نیاز به تعویض پوشک، گرما یا سرما گریه کند. اما گاهی گریهها طولانی، شدید و ظاهراً بدون علت مشخص هستند. یکی از احتمالات در این شرایط، کولیک نوزادی (Infant Colic) است؛ هرچند هر گریه مداومی را نباید به کولیک نسبت داد.
کولیک نوزادی چیست؟
کولیک اصطلاحی برای نوزادی است که با وجود اینکه در ظاهر سالم است و مشکل مشخصی ندارد، دورههایی از گریه شدید و طولانی دارد.
یک تعریف رایج، الگوی گریه بیش از حدود ۳ ساعت در روز، بیش از ۳ روز در هفته و برای حداقل ۳ هفته است؛ با این حال پزشکان امروزه بیشتر به الگوی کلی علائم و وضعیت نوزاد توجه میکنند و صرفاً به این عددها تکیه نمیکنند.
کولیک معمولاً در هفتههای نخست زندگی شروع میشود، در حدود ۶ هفتگی به اوج میرسد و در بسیاری از نوزادان تا حدود ۳ تا ۴ ماهگی بهتدریج برطرف میشود.
علائم معمول کولیک
نوزاد مبتلا به کولیک ممکن است:
- ناگهان و با شدت گریه کند.
- صورتش هنگام گریه قرمز شود.
- دستها را مشت کند.
- پاها را به سمت شکم جمع کند.
- بدنش را سفت کند.
- در بعضی ساعات مشخص، بهویژه عصرها، بیشتر گریه کند.
- بهسختی آرام شود.
این علائم بهتنهایی ثابت نمیکنند که علت گریه کولیک است؛ پزشک باید سایر علتهای احتمالی را نیز در نظر بگیرد.
آیا هر گریهای کولیک است؟
خیر.
گریه مداوم نوزاد میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و گاهی علت آن بسیار ساده است.
گرسنگی
یکی از شایعترین دلایل گریه نوزاد، نیاز به شیر است.
بهتر است والدین علاوه بر گریه، نشانههای اولیه گرسنگی مانند:
- حرکت دادن دهان
- مکیدن دست
- چرخاندن سر و جستوجوی سینه یا شیشه
را نیز بشناسند.
پوشک خیس یا کثیف
برخی نوزادان نسبت به رطوبت یا کثیفی پوشک حساس هستند و با گریه واکنش نشان میدهند.
خستگی
نوزادی که بیش از حد خسته شده ممکن است به جای خوابیدن، بیشتر گریه کند و آرام کردن او دشوارتر شود.
گرما یا سرما
لباس بیش از حد یا دمای نامناسب اتاق نیز میتواند باعث بیقراری شود.
نیاز به آروغ زدن
گاهی نوزاد هنگام شیر خوردن هوا میبلعد و پس از تغذیه دچار ناراحتی میشود. گرفتن آروغ میتواند در برخی نوزادان کمککننده باشد.
تحریک بیش از حد
نور زیاد، سر و صدا، رفتوآمد یا فعالیت زیاد اطراف نوزاد میتواند باعث بیقراری شود.
چه زمانی احتمال کولیک بیشتر است؟
اگر نوزاد:
- بهخوبی شیر میخورد،
- رشد مناسبی دارد،
- تب ندارد،
- هوشیاری طبیعی دارد،
- استفراغ غیرطبیعی ندارد،
- مدفوع و ادرار طبیعی است،
اما همچنان دورههای طولانی و شدید گریه دارد، کولیک میتواند یکی از احتمالات باشد.
با این حال، تشخیص کولیک معمولاً پس از رد کردن سایر علل مهم انجام میشود.
چگونه نوزاد مبتلا به کولیک را آرام کنیم؟
هیچ روش واحدی برای همه نوزادان مؤثر نیست، اما برخی اقدامات ممکن است کمک کنند.
تماس و بغل کردن
نوزاد را در آغوش بگیرید و با آرامش تکان ملایمی بدهید.
صدای یکنواخت
برخی نوزادان با صداهای آرام و یکنواخت مانند صدای پنکه یا نویز سفید آرامتر میشوند. صدا نباید بلند و نزدیک گوش نوزاد باشد.
محیط آرام
نور و صدا را کاهش دهید و محرکهای محیطی را کمتر کنید.
آروغ گرفتن
پس از شیر دادن، چند دقیقه نوزاد را در وضعیت مناسب نگه دارید تا در صورت نیاز آروغ بزند.
حرکت آرام
گاهی راه رفتن آرام با نوزاد در آغوش یا استفاده صحیح از کالسکه میتواند به آرام شدن او کمک کند.
آیا تغییر شیر یا رژیم غذایی مادر لازم است؟
در بیشتر موارد، صرفاً به دلیل گریه نوزاد نباید بدون مشورت پزشک شیر خشک را تغییر داد یا رژیم غذایی مادر را بهطور گسترده محدود کرد.
گاهی حساسیت یا عدم تحمل برخی مواد غذایی میتواند علائمی ایجاد کند، اما این موضوع باید بر اساس علائم نوزاد و نظر پزشک بررسی شود.
اگر نوزاد علاوه بر گریه علائمی مانند خون در مدفوع، استفراغ، اسهال، بثورات پوستی یا اختلال در رشد دارد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
قطرههای ضدکولیک چطور؟
والدین گاهی از قطرههای مختلف برای درمان کولیک استفاده میکنند. اما همه این محصولات اثربخشی اثباتشدهای ندارند و بعضی مکملها یا داروها نیز ممکن است برای نوزاد مناسب نباشند.
بنابراین بهتر است هیچ دارو، قطره، مکمل یا درمان گیاهی را بدون مشورت پزشک یا داروساز متخصص اطفال به نوزاد ندهید.
همچنین عسل برای نوزاد زیر یک سال نباید مصرف شود.
چه زمانی گریه نوزاد میتواند خطرناک باشد؟
گریه شدید و مداوم همیشه کولیک نیست. اگر نوزاد علائم غیرعادی دیگری دارد، باید سریعتر ارزیابی پزشکی شود.
از جمله موارد هشدار:
- تب، بهخصوص در نوزاد بسیار کمسن
- بیحالی یا کاهش سطح هوشیاری
- مشکل تنفسی
- کبودی یا تغییر رنگ غیرطبیعی پوست
- استفراغ شدید یا سبزرنگ
- وجود خون در مدفوع
- شکم بسیار متورم
- تشنج
- شیر نخوردن یا کاهش واضح تغذیه
- کاهش ادرار
- گریهای که کاملاً متفاوت از حالت معمول نوزاد است
- احتمال آسیب یا افتادن نوزاد
در چنین شرایطی نباید فرض کرد که علت گریه فقط کولیک است و باید فوراً با پزشک یا خدمات اورژانسی محل زندگی تماس گرفت.
والدین هم نیاز به استراحت دارند
گریه مداوم نوزاد میتواند برای والدین بسیار خستهکننده و استرسزا باشد.
اگر احساس میکنید کنترل شرایط برایتان دشوار شده است، نوزاد را در یک محل امن مانند تخت خودش به پشت قرار دهید، چند دقیقه از او فاصله بگیرید و از فرد قابل اعتماد کمک بخواهید.
هرگز نوزاد را تکان شدید ندهید. تکان دادن شدید میتواند باعث آسیب جدی مغزی شود.
جمعبندی
کولیک یکی از دلایل احتمالی گریه طولانی نوزاد است، اما تشخیص آن نباید صرفاً بر اساس مقدار گریه انجام شود. ابتدا باید نیازهای ساده مانند گرسنگی، پوشک، خستگی، دما و نیاز به آروغ بررسی شود و در صورت وجود علائم غیرطبیعی، بیماریهای دیگر توسط پزشک بررسی شوند.
در بسیاری از موارد، کولیک با رشد نوزاد بهتدریج بهتر میشود. مهمترین کار والدین این است که ضمن آرام نگه داشتن محیط و استفاده از روشهای ملایم برای آرام کردن نوزاد، علائم هشدار را جدی بگیرند و در صورت نگرانی با پزشک متخصص اطفال مشورت کنند.